Voorgeschiedenis: Het Centrum voor Samenlevings-Vernieuwing

De voorgeschiedenis van Netwerk gaat terug tot eind jaren 1960. Na de toenmalige culturele en maatschappelijke omwentelingen werkten diverse Aalsterse actiegroepen vanaf 1973 samen in het Centrum voor Samenlevings-Vernieuwing (CSV). Daar was zowel plaats voor avant-gardekunst, een Oxfamwinkel, een jeugdatelier, een voetbalclub als een buurtcafé. Eind jaren 1970 verdreven protagonisten van de punkbeweging de oudere generatie uit het CSV. In 1980 werd het centrum opgeheven.

De jaren tachtig: ontstaan van Netwerk

In 1981 werd het onafhankelijk sociocultureel centrum Netwerk door oud-CSV-leden opgericht, met als doel de vroegere werking meer gestructureerd voort te zetten. Jonge kunstencentra als Vooruit, Limelight en Netwerk manifesteerden zich spoedig als dynamische vernieuwers. In een voormalige groothandel in het centrum van Aalst werden theater, dans, literatuur, punkmuziek, jazz, fuiven en af en toe een tentoonstelling georganiseerd. In een ruime regio was Netwerk het enige centrum met een volledig cultureel aanbod.

De jaren negentig: herprofilering

De opstart van het stedelijk cultuurcentrum De Werf in 1988 zette Netwerk ertoe aan zich te herprofileren als een laboratorium voor jong artistiek talent. Vooral als concertplek verwierf het toen een sterke, internationale reputatie. Inmiddels bevatte het gebouw, dankzij de herinrichting van architect Eugeen Liebaut, voor het eerst ook een (weliswaar kleine) aparte tentoonstellingsruimte: dat betekende de start van Netwerk Galerij. Begin jaren 1990 werd een aantal aanpalende huisjes eveneens tot sobere, intieme tentoonstellingsruimtes verbouwd. In de periode 1987-2003 organiseerde Netwerk Galerij ongeveer 85 exposities, hoofdzakelijk solotentoonstellingen, waarmee het een stevige reputatie opbouwde.

Professionalisering en verhuis naar Houtkaai

In 2001 werd Netwerk Galerij door de Vlaamse Gemeenschap erkend als centrum voor beeldende kunst. Tegelijk werd Netwerk erkend als een volwaardig (podium)kunstencentrum. Beide erkenningen boden de mogelijkheid om professioneler te werken. De twee organisaties evolueerden naast elkaar, in onderling overleg en met respect voor elkaars werking. Ondertussen werd, omwille van de beëindiging van de huurovereenkomst, een nieuw onderkomen gezocht. Dit resulteerde anno 2002 in de aankoop van een leegstaande textielfabriek op de rechteroever van de Dender, de voormalige Passementerie Van Den Brulle. In een reeks groepstentoonstellingen genereerden een aantal kunstenaars vruchtbare inzichten in de ruimtelijke mogelijkheden van het gebouw. Eugeen Liebaut, die opnieuw voor de renovatie instond, deed er zijn voordeel mee en ontwierp een kwaliteitsvolle en uitdagende architectuur. Hij maakte daarbij maximaal gebruik van de bestaande structuur en liet zo de herinnering aan het industriële verleden intact.

Centrum voor hedendaagse kunst

In het licht van het nieuwe Kunstendecreet werd een grondige analyse van de werking gemaakt. Vermits een efficiënte en kwaliteitsvolle organisatie prioritair geacht werd en gezien de ervaring en de waardering die het centrum voor beeldende kunst inmiddels opgebouwd had, werd beslist om de werkingen van Netwerk Galerij en Kunstencentrum Netwerk te bundelen en voortaan te focussen op de beeldende kunst. In 2005 besliste de Vlaamse Regering om Netwerk te subsidiëren en decretaal te erkennen als monodisciplinair kunstencentrum. Uit de fusie is Netwerk / centrum voor hedendaagse kunst ontstaan. De optelsom van nieuwe behuizing en herorganisatie heeft een ingrijpende schaalvergroting teweeggebracht. Sinds de erkenning vertrekt het integrale Netwerkprogramma consequent vanuit de beeldende kunst met even consequente zijsprongen naar de geluids- en performancekunsten uit zijn geschiedenis.